Nederlandse Vereniging voor Allergologie

The Dutch Society of Allergology

Geneesmiddelallergie

Geneesmiddelovergevoeligheid

Algemeen

De meeste geneesmiddelreacties bij patienten zijn geen allergieen of overgevoeligheidsreacties maar bijwerkingen. Over het algemeen zijn bijwerkingen relatief onschuldig en is er geen contraindicatie tegen hergebruik van het middel zelf of een verwant middel. Uiteraard zijn hier uitzonderingen op mogelijk.
Een geneesmiddelovergevoeligheid is een reactie die niet te verklaren is vanuit de werking van het middel (zoals de meeste bijwerkingen) maar waarbij geen betrokkenheid van het immuunsysteem aangetoond aan kan worden.
Een geneesmiddelallergie is evenmin te verklaren vanuit de werking van het medicijn maar hierbij is wel een duidelijk immunologisch mechanisme aantoonbaar, bijvoorbeeld IgE tegen amoxicilline of penicilline.

Wat kunt u doen bij het vermoeden van een geneesmiddelovergevoeligheid of geneesmiddelallergie?

Als u een patiënt verdenkt van een geneesmiddelovergevoeligheid is het belangrijk om alle symptomen op volgorde van optreden te noteren. Dit maakt het bij een evt verwijzing naar een specialist makkelijker om een diagnose te stellen. Maak bv ook foto’s van huidafwijkingen of laat de patiënt dat doen. Noteer ook alle middelen die de patiënt op dat moment gebruikt, inclusief pijn en/of koortswerende middelen,  vitaminetabletten, alternatieve medicatie etc.

Als u patiënt verwijst naar een specialist, laat patiënt dan het volgende meenemen

  • Het overzicht van de medicatie ten tijde van de reactie
  • Een actueel medicatie overzicht van wat hij/zij op dit moment gebruikt
  • Een overzicht van medicatiegebruik in het verleden (uitdraai apotheek)

Als patiënt een reactie heeft gehad bij de tandarts

  • Het overzicht van de medicatie ten tijde van de reactie
  • Een actueel medicatie overzicht van wat hij/zij op dit moment gebruikt
  • Het middel/de middelen die de tandarts heeft gebruikt, inclusief evt pijnmedicatie en/of antibiotica

Als patiënt een reactie heeft gehad tijdens een operatie

  • Het overzicht van de medicatie ten tijde van de reactie
  • Vraag bij het ziekenhuis om een uitdraai van het anesthesieverslag om mee te geven, inclusief gebruikte ontsmettingsmedicatie en premedicatie – Ook chloorhexidine kan oorzaak zijn van bv anafylaxis!
  • Indien patient al eerder is geopereerd, vermeldt in uw verwijzing jaartal van operatie en naam van ziekenhuis; dat maakt het opvragen van oude verslagen eenvoudiger voor de specialist.

Testen op medicatie

Slechts voor een zeer beperkt aantal middelen kan bloedonderzoek worden uitgevoerd. Meestal zal een patiënt daarom huidtesten krijgen met verdachte medicatie of provocatietesten waarbij het middel onder gecontroleerde omstandigheden wordt ingenomen. Omdat provocatietesten kunnen leiden tot een reactie kan deze niet in alle gevallen worden uitgevoerd, bijvoorbeeld als patiënt ernstige cardiale of pulmonale comorbiditeit heeft. Vermeld daarom altijd in uw verwijzing de voorgeschiedenis/comorbiditeit van de patiënt.